ویتامین k چهکاری برای بدن ما میکند؟
ایجاد کبودی در بدن با کوچکترین ضربه، خونریزی بیشازحد در دوران قاعدگی، خونریزی لثه و بینی، وجود خون در ادرار و خونریزی داخلی دستگاه گوارش از علائمی است به کمبود ویتامین k در بدن ارتباط دارد. کبودیهای ساده و خونریزی شدید در دوران قاعدگی برای افراد زیادی اتفاق میافتد اما ممکن است هیچگاه به دنبال علت این موضوع نباشند.
علت اصلی این مشکلات، کمبود ویتامین کا مطرحشده است، حالا که پی بردیم این اتفاقات در بدن عادی نیست و با جذب ویتامین کا برطرف میشود. این سؤالات برایمان پیش میآیید که:
• ویتامین k را از چه مواد غذایی میتوان برای بدن تأمین کرد؟
• چه افرادی بیشتر در معرض کمبود ویتامین k هستند؟
• میزان مجاز مصرف ویتامین کا چقدر است؟
• ویتامین کا برای پیشگیری از چه بیماریهای مفید است؟
جواب این سؤالات در ادامه بهصورت کامل توضیح دادهشده است.
ویتامین k چیست؟
ویتامین k از ویتامینهای محلول در چربی است. در لخته شدن طبیعی خون اثرگذار است. ویتامین k ترومبین که برای لخته شدن طبیعی خون لازم است را در بدن فعال میکند. این ویتامین در برابر نور خورشید و یخزدگی از بین میرود.
ویتامین کا دو نوع است:
ویتامین k1 یا فیلوکینون: سبزیها با برگ سبز منبع اصلی این نوع از ویتامین k هستند. کاهو و کلم بروکلی منبع غنی از ویتامین k1 هستند.
ویتامین k2 یا مناکینون: در گوشت و لبنیات و غذاهای تخمیر شده مثل پنیر وجود دارد.
چگونه بدانیم ویتامین k به میزان کافی در بدنمان وجود دارد؟
اگر رژیم غذایی متعادلی شامل سبزیهای تازه و گوشت و لبنیات و غذاهای تخمیری که شامل پروبیوتک ها باشد میزان ویتامین کا بدن تأمین میشود.
میزان موردنیاز ویتامین k برای بدن در افراد مختلف به سن و جنسیت بستگی دارد؛ اما قاعده کلی که وجود دارد این است که بانوان به 90 میکروگرم، مردان 120 میکروگرم و نوزادان به 2 میکروگرم ویتامین k نیاز دارند.
توصیه میشود حداقل یکبار در سال آزمایش خون بدهید و از میزان ویتامینهای بدن باخبرشوید تا در صورت کمبود ،آن را جبران کنید. میتوانید با مشورت پزشک مکملهای ویتامیندار را از دارو رسان تهیه کنید.
در فصلهای گرم سال میزان نیاز بدن به ویتامین کا بیشتر میشود.
کاهو سرشار از ویتامین k است.
آلودگی هوا باعث از دست دادن ویتامین k در بدن میشود.
ویتامین k موردنیاز بدن از چه مواد غذایی تأمین میشود؟
سبزیجاتی مانند گلکلم، بروکلی، برگ شلغم، جعفری، اسفناج، کاهو، مارچوبه موجود است. همچنین در تخممرغ، ماهی، سبوس گندم، چای سبز، آلو، جگر گاو و فرآوردههای تخمیری لبنیات مثل ماست و پنیر سرشار از ویتامین کا است.
خوردن سبزیجات پربرگ و سبزرنگ منبع غذایی خوبی برای دریافت ویتامین کا است. جالب است بدانید که چون ویتامین k محلول در چربی است مصرف سس در کنار سالاد کاهو باعث جذب بیشتر این ویتامین میشود. اگر علائم کمبود ویتامین k رادارید حتماً این مواد را در سبد غذایی خود اضافه کنید.
ویتامین کا برای پیشگیری از چه بیماریهای مفید است؟
ویتامین کا در بهبود عملکرد فعالیتهای بدن انسان تأثیرگذار است. نقش مهم ویتامین کا را در برخی از اعضای حیاتی بدن بررسی میکنیم:
• ویتامین k و سلامت قلب
ویتامین k از ساخت مواد معدنی در شریانها قلب جلوگیری میکند که این خود باعث کاهش فشارخون میشود. ایست قلبی درنتیجه افزایش التهاب در رگهای خونی، سرخرگها و سیاهرگهاست که ویتامین k این خاصیت را دارد که این التهابات را کم کند درنتیجه خطر بروز ایست قلبی با مصرف این ویتامین کاهش مییابد.
• ایمنی در برابر استرس و آلزایمر با ویتامین k
علت بسیاری از بیماریها در بدن ایجاد التهاب است. خاصیت ضدالتهابی ویتامین k باعث از مغز در برابر بیماریها مثل آلزایمر، پارکینسون و استرس محافظت میکند.
• کاهش درد و خونریزی قاعدگی با ویتامین k
یکی از دلایل خونریزیهای شدید در دوران قاعدگی کاهش انعقاد خون است؛ زیرا خون بهدرستی لخته نمیشود و خونریزی شدیدتر میشود. جدای از این به دلیل خونریزی زیاد درد و گرفتگی عضلات نیز افزایش مییابد.
وجود مقدار کافی ویتامین k باعث میشود که انعقاد خون انجام شود و خونریزی و دردهای عضلانی که بهواسطه افزایش خونریزی اتفاق میافتد کاهش یابد.
• کاهش نیاز به تزریق انسولین در دیابتیها
مطالعات نشان داده است که افرادی که در رژیم غذایی خود به مقدار کافی ویتامین k دریافت میکنند 20 درصد دچار دیابت میشوند. این ویتامین اثر محافظتی در برابر دیابت دارد.
همچنین کسانی که به دیابت دچار هستند با مصرف بهاندازه ویتامین k میزان نیاز به مصرف انسولین در آنها کاهش مییابد.
نکته: افرادی دیابت دارند برای استفاده از مکملهای حاوی ویتامین کا حتماً باید از پزشک خود مشورت بگیرند.
• ویتامین کا مؤثر در تراکم استخوانها
یکی از مهمترین فواید ویتامین k در رشد استخوانها و تنظیم کلسیم بدن است. شکستگی استخوان، پوکی استخوان از نتایج کمبود این ویتامین در بدن است. سالمندان و بانوانی که یائسه هستند حتماً با انجام آزمایشهای دورهای از میزان ویتامین k موجود در بدنشان آگاه شوند و در صورت کمبود آن برای رفع این کمبود اقدام کنند.
چه افرادی دچار کمبود ویتامین k میشوند؟
زنان در اثر قاعدگی مقادیر زیادی ویتامین k هرماه از بدنشان دفع میشود. ازآنجاییکه این ویتامین در رشد و استحکام استخوانها اهمیتی زیادی دارد. همواره در بین زنان بیماریهای پوکی استخوان بیشتر از مردان است. این بیماری در دوران میانسالی بیشتر به سراغ افراد میآیید به همین دلیل استفاده مکملهای ویتامیندار برای این افراد حائز اهمیت است.
نوزادان در هنگام تولد ممکن است با کمبود ویتامین کا مواجه شوند. انتقال ویتامین k از طریق جفت مادر به جنین بسیار ضعیف اتفاق میافتد. به همین دلیل احتمال خونریزی در نقاط مختلف بدن نوزادان وجود دارد. به همین دلیل متخصصان اطفال آمریکا پیشنهاد دادهاند به همه نوزادان در بدو تولد یک دوز ویتامین کا تزریق کنند تا از خونریزی احتمالی جلوگیری شود.
افرادی که دارای بیماریهای نظیرکولیت اولسراتیو و بیماری سلیاک هستند دچار سو جذب مواد در دستگاه گوارشی خودمی شوند عملهای جراحی که در این افراد صورت میگیرد نیز باعث میشود جذب چربیها در بدن آنها بهدرستی اتفاق نیفتد.
در کودکانی که فقط از شیر مادر تغذیه میکنند هم کمبود ویتامین کا به وجود میآیید. به همین دلیل است که در دورههای مختلف مصرف مکملهای ویتامیندار برای کودکان تجویز میشود.
افرادی که طولانیمدت از آنتیبیوتیکها استفاده میکنند در معرض کمبود ویتامین کا هستند. متأسفانه مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک بسیار شایع است.
افراد مبتلابه سرطان هستند و کسانی تحت درمان دیالیز هستند نیز باید میزان ویتامین کا موجود در بدنشان تحت کنترل باشد تا با عوارض کمبود آن مواجه نشوند.
نکته: اشعه ایکس و آلودگی هوا باعث از بین رفتن ویتامین کا در بدن میشود. افرادی در معرض اشعه ایکس هستند و همچنین در روزهای که آلودگی هوا در وضعیت خطرناک است حتماً بایدبه مصرف مواد غذایی سرشار از ویتامین کا توجه بیشتری کرد
عوارض مصرف بیشازحد مجاز ویتامین k
بهطورکلی افراد معمولی با شرایط جسمانی متعادل نیازی به مصرف ویتامین کا بهصورت دارویی ندارند. همینطور گزارش جدی در مورد خطرات مصرف ویتامین کا وجود ندارد؛ اما کسانی که داروهای ضد انعقاد خون مصرف میکنند حتماً باید میزان مصرف ویتامین کا آنها تحت نظر پزشک باشد؛ زیرا افزایش ویتامین کا در این افراد با احتمال لخته شدن خون در بدن ممکن است همراه شود.
با داشتن رژیم غذایی سالم (اگر دقیقاً نمیدانید رژیم غذایی سالم چیست از یک متخصص کمک بگیرید) میتوان مطمئن بود انواع ویتامینهای موردنیاز بدن ازجمله ویتامین کا به مقدار کافی وجود دارد؛ اما این مسئله نباید به وسواس تبدیل شود. فقط درصورتیکه علائم کمبود ویتامین کا را داشتید یا جز کسانی که در معرض افت ویتامین کا در بدنشان هستند باشید باید به دنبال مصرف مکملهای ویتامیندار باشید.